Cập nhật ngày 08/10/2026.
Nhà cung cấp bị cơ quan thuế xác định không hoạt động tại địa chỉ đăng ký: hóa đơn mua vào của họ còn được khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT), tính chi phí không? Tùy ngày lập hóa đơn.
Trả lời ngắn: hóa đơn mua vào có ngày lập từ ngày cơ quan thuế xác định bên bán không hoạt động tại địa chỉ đăng ký là hóa đơn không hợp pháp. Hóa đơn lập trước ngày đó chỉ bị coi là không hợp pháp khi cơ quan thuế, công an hoặc cơ quan chức năng khác đã có kết luận như vậy (khoản 7 Điều 3 Nghị định 254/2026/NĐ-CP; điểm e, g khoản 1 Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP). Nếu bị loại hóa đơn nhưng chứng minh được lỗi thuộc về bên bán và đã hạch toán đầy đủ, doanh nghiệp bị xử lý ở mức khai sai, phạt 20% số thuế thiếu, chứ không phải trốn thuế.
Sản phẩm: Pinance giúp phát hành và quản lý hóa đơn điện tử, ghi nhận hóa đơn đầu vào vào sổ quản trị và giảm nhập tay. Khi một nhà cung cấp bị cơ quan thuế thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, kế toán có sẵn danh sách hóa đơn đầu vào theo từng bên bán để rà lại ngày lập.
Từ 01/07/2026: Nghị định 254/2026 và Thông tư 91/2026
Từ 01/07/2026, hóa đơn được điều chỉnh bởi Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC. Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP hết hiệu lực từ ngày này (khoản 2 Điều 43 Nghị định 254/2026/NĐ-CP), chỉ còn dùng để xét hóa đơn lập trước 01/07/2026.
- Hóa đơn lập từ 01/07/2026: Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC.
- Hóa đơn lập từ 01/06/2025 đến trước 01/07/2026: Nghị định 123/2020/NĐ-CP đã sửa bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP (hiệu lực 01/06/2025).
- Hóa đơn lập trước 01/06/2025: Nghị định 123/2020/NĐ-CP bản gốc.
Nghị định 254/2026/NĐ-CP không có điều chuyển tiếp chung cho hóa đơn cũ. Việc áp văn bản có hiệu lực tại thời điểm lập hóa đơn là cách đọc theo nguyên tắc chung, không phải câu chữ của nghị định.
Về kỹ thuật, điểm b khoản 1 và điểm a khoản 2 Điều 8 Thông tư 91/2026/TT-BTC quy định: kể từ ngày cơ quan thuế ban hành thông báo người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, hệ thống ngừng tiếp nhận hóa đơn điện tử của bên bán đó. Trước 01/07/2026, khoản 12 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP có quy định tương tự.
Hai trường hợp, tính theo ngày lập hóa đơn
Khoản 7 Điều 3 Nghị định 254/2026/NĐ-CP xếp vào diện «sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp» hai trường hợp liên quan bên bán bỏ địa chỉ:
| Ngày lập trên hóa đơn mua vào | Kết quả |
|---|---|
| Từ ngày cơ quan thuế xác định bên bán không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh đã đăng ký | Không hợp pháp, không cần thêm kết luận |
| Trước ngày đó, hoặc khi chưa có thông báo của cơ quan thuế | Chỉ không hợp pháp khi cơ quan thuế, cơ quan công an hoặc cơ quan chức năng khác đã có kết luận đó là hóa đơn, chứng từ không hợp pháp |
Điểm e, g khoản 1 Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP có câu chữ giống hệt hai trường hợp trên. Nghị định 125/2020/NĐ-CP vẫn còn hiệu lực và cũng là căn cứ cho các kỳ trước. Điểm b khoản 2 Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP thêm một trường hợp: hóa đơn ghi giao dịch không có thật một phần hoặc toàn bộ là sử dụng không hợp pháp hóa đơn.
Ví dụ minh họa (số tự dựng): cơ quan thuế xác định nhà cung cấp B không hoạt động tại địa chỉ đăng ký từ ngày 15/03. Hóa đơn B lập ngày 20/03 thuộc dòng thứ nhất, không hợp pháp. Hóa đơn B lập ngày 10/03 thuộc dòng thứ hai, chỉ không hợp pháp khi đã có kết luận của cơ quan có thẩm quyền.
Bị loại hóa đơn: khai sai hay trốn thuế
- Chứng minh được lỗi thuộc về bên bán và đã hạch toán kế toán đầy đủ: xử lý như khai sai, phạt 20% số thuế thiếu (điểm đ khoản 1 Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP).
- Không chứng minh được: có thể bị xử lý như trốn thuế (điểm d khoản 1 Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP).
- Khoản 1 Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP có khung phạt từ 20 triệu đồng đến 50 triệu đồng cho hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, trừ các trường hợp đã xử lý theo điểm đ khoản 1 Điều 16 và điểm d khoản 1 Điều 17.
Nghị định 310/2025/NĐ-CP giữ nguyên Điều 4, khoản 1 Điều 28, điểm đ khoản 1 Điều 16 và điểm d khoản 1 Điều 17 của Nghị định 125/2020/NĐ-CP; với các điều này, nghị định chỉ bãi bỏ khoản 2 Điều 28 (khoản 2 Điều 2).
Vì vậy, hồ sơ chứng minh giao dịch có thật và lỗi nằm ở bên bán là thứ quyết định mức xử lý. Mục tự bảo vệ dưới đây đi theo hướng đó.
Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào hiện hành
Từ 01/07/2025, muốn khấu trừ thuế GTGT đầu vào phải có hóa đơn GTGT và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho hàng mua từ 05 triệu đồng trở lên, đã gồm thuế GTGT. Nộp tiền mặt vào tài khoản bên bán không được tính (điểm a, b khoản 2 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15; khoản 1 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP). Mua nhiều lần của cùng một bên bán trong cùng ngày, tổng từ 05 triệu đồng trở lên, cũng phải có chứng từ không dùng tiền mặt (khoản 3 Điều 26).
Với chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp, từ kỳ tính thuế 2025, khoản chi phải thực tế phát sinh, có đủ hóa đơn và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định (điểm a, c khoản 1 Điều 9 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15).
Các điều kiện trên áp dụng từ 01/07/2025 (thuế GTGT) và từ kỳ tính thuế 2025 (thuế thu nhập doanh nghiệp). Hóa đơn của các kỳ trước các mốc này thì đối chiếu điều kiện theo luật thuế có hiệu lực tại kỳ đó.
Tự bảo vệ: phần nào là luật, phần nào là mẹo
| Bước | Nhãn | Căn cứ |
|---|---|---|
| Thanh toán qua ngân hàng (không dùng tiền mặt), không nộp tiền mặt vào tài khoản bên bán | LUẬT (điều kiện khấu trừ) | Điểm b khoản 2 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15; khoản 1, khoản 3 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP |
| Hợp đồng bằng văn bản | LUẬT khi thanh toán bù trừ, ủy quyền bên thứ ba hoặc trả chậm; các trường hợp khác là MẸO | Khoản 2 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP; Điều 119 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 không buộc hình thức văn bản cho mọi giao dịch |
| Lưu bằng chứng giao nhận: phiếu xuất, nhập kho, vận đơn, biên bản bàn giao | MẸO (có lý do pháp lý gián tiếp) | Hóa đơn ghi giao dịch không có thật là sử dụng không hợp pháp (khoản 7 Điều 3 Nghị định 254/2026/NĐ-CP; điểm b khoản 2 Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP); người mua được «chứng minh được lỗi thuộc về bên bán» (điểm đ khoản 1 Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP) |
| Tra trạng thái mã số thuế của bên bán trước khi mua và trước khi kê khai | MẸO | Cơ quan thuế công khai người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ (điểm b khoản 1 Điều 4 Nghị định 252/2026/NĐ-CP); hệ thống ngừng nhận hóa đơn điện tử sau thông báo (điểm a khoản 2 Điều 8 Thông tư 91/2026/TT-BTC) |
| Phát hiện hóa đơn có vấn đề thì tự điều chỉnh, khai bổ sung trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra | LUẬT | Điểm đ khoản 1 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15 |
Mẹo, không phải nghĩa vụ luật: trước khi mua và trước khi kê khai, tra trạng thái mã số thuế của bên bán; lưu hợp đồng, phiếu giao nhận, vận đơn để chứng minh giao dịch có thật. Luật hiện hành chưa buộc bên mua tra cứu, nhưng hồ sơ này là thứ giúp chứng minh lỗi thuộc về bên bán khi cần.
Việc kế toán nên làm
- Rà hóa đơn đầu vào theo từng bên bán; với bên bán mới hoặc giao dịch lớn, tra trạng thái mã số thuế trước khi mua và trước khi kê khai.
- Thanh toán qua ngân hàng cho hàng mua từ 05 triệu đồng trở lên, kể cả khi mua nhiều lần trong cùng ngày.
- Lưu hợp đồng (bắt buộc khi thanh toán bù trừ, ủy quyền bên thứ ba hoặc trả chậm), chứng từ giao nhận, vận đơn cùng tệp hóa đơn điện tử.
- Khi biết một nhà cung cấp bị thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, so ngày lập từng hóa đơn với ngày cơ quan thuế xác định. Hóa đơn lập từ ngày đó trở đi thì không đưa vào khấu trừ.
- Hóa đơn đã kê khai mà có vấn đề thì khai bổ sung sớm, trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra.
- Nếu bị loại hóa đơn, chuẩn bị hồ sơ chứng minh giao dịch có thật và lỗi thuộc về bên bán. Không đồng ý với quyết định xử lý thì xem các đường giải quyết và thời hạn ở bài Bị truy thu sau thanh tra thuế: khiếu nại hay khởi kiện?.
Nếu dùng Pinance, hóa đơn đầu vào được ghi nhận vào sổ quản trị theo từng bên bán. Kế toán có sẵn danh sách để rà nhanh khi một nhà cung cấp bị thông báo.
Bài liên quan
- Nhận hóa đơn đầu vào: 7 bước kiểm tra trước khi đưa vào khấu trừ GTGT
- Phân bổ GTGT đầu vào dùng chung: công thức tỷ lệ doanh thu theo Luật 48 và Nghị định 181
- Bán hàng cho công ty con: trần lãi vay 30% áp dụng thế nào
- Bị truy thu sau thanh tra thuế: khiếu nại hay khởi kiện?
Căn cứ pháp lý
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP khoản 7 Điều 3; khoản 1, khoản 2 Điều 43 (hiệu lực 01/07/2026).
- Thông tư 91/2026/TT-BTC điểm b khoản 1, điểm a khoản 2 Điều 8.
- Nghị định 123/2020/NĐ-CP (hết hiệu lực từ 01/07/2026; chỉ xét hóa đơn lập trước ngày này).
- Nghị định 70/2025/NĐ-CP khoản 12 Điều 1 (hiệu lực 01/06/2025; hết hiệu lực từ 01/07/2026).
- Nghị định 125/2020/NĐ-CP điểm e, g khoản 1 và điểm b khoản 2 Điều 4; điểm đ khoản 1 Điều 16; điểm d khoản 1 Điều 17; khoản 1 Điều 28.
- Nghị định 310/2025/NĐ-CP khoản 2 Điều 2.
- Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15 điểm đ khoản 1, điểm a, b khoản 2 Điều 14 (hiệu lực 01/07/2025).
- Nghị định 181/2025/NĐ-CP Điều 26.
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15 điểm a, c khoản 1 Điều 9.
- Nghị định 252/2026/NĐ-CP điểm b khoản 1 Điều 4.
- Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 Điều 119.
Pingback: Bị truy thu sau thanh tra thuế: khiếu nại hay khởi kiện? - PINANCE | Phần mềm hóa đơn điện tử